Gemilerin Türk Bayrağı Çekme Hakkı

TTK m.940/1 uyarınca her Türk gemisi Türk Bayrağı çeker. Bir geminin Türk gemisi olup olmadığı malikinin niteliklerine göre belirlenir. Peki bayrak çekme hakkı nasıl kazanılır, istisnaları var mıdır?

Türk Bayrağı Çekme Hakkının Kazanılması

TTK m.940/2 uyarınca yalnız Türk vatandaşının malik olduğu gemi, Türk gemisidir. Eğer bir gemi birden fazla kişiye aitse;

• a) paylı mülkiyet halinde, payların çoğunluğunun,
• b) elbirliği ile mülkiyet halinde , maliklerin çoğunluğunun,

Türk vatandaşı olması şartıyla gemi, Türk gemisi sayılır.

Türk kanunları uyarınca kurulup da tüzel kişiliğe sahip olan kuruluş, kurum, dernek ve vakıflara ait olan gemiler, yönetim organını oluşturan kişilerin çoğunluğunun Türk vatandaşı olması şartıyla Türk gemisi sayılırlar.

Türk ticaret şirketlerine ait olan gemiler ise;

• a) şirketi yönetmeye yetkili olanların çoğunluğunun Türk vatandaşı olmaları,
• b) şirket sözleşmesine göre oy çoğunluğunun Türk ortaklarda bulunması,

Anonim ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde ise ek olarak, payların çoğunluğunun nama yazılı ve bir yabancıya devrinin şirket yönetim kurulunun iznine bağlı bulunması, şartıyla Türk gemisi sayılırlar.

Türk ticaret siciline tescil edilen donatma iştiraklerinin mülkiyetindeki gemilerde ise;

• a) paylarının yarısından fazlası Türk vatandaşlarına ait,
• b) iştiraki yönetmeye yetkili paydaş donatanların çoğunluğunun Türk vatandaşı olması şartıyla Türk gemisi sayılırlar.

Bayrak Çekme Hakkının İstisnaları

1. Bir Türk gemisi, kendilerine ait olduğu taktirde Türk Bayrağı çekme hakkını kaybedeceği kişilere, en az bir yıl süreyle kendi adlarına işletilmek üzere bırakılmış olursa, malikin istemi üzerine Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, bırakma süresince, o ülkenin kanunları buna imkan sağlıyorsa geminin yabancı bayrak çekmesine izin verebilir. Bu izin sona ermedikçe veya kanuni sebeplerle geri alınmadıkça gemi Türk Bayrağı çekemez.
2. Türk gemisi olmayan bir gemi, ona Türk Bayrağı çekebilecek kişilere, en az bir yıl süreyle kendi adlarına işletilmek üzere bırakılmışsa, malikin rızası alınmış olmak, Türk mevzuatının kaptan ve gemi zabitleri hakkındaki hükümlerine uyulmak ve yabancı kanunda da bunu engelleyen bir hüküm bulunmamak şartıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı geminin Türk Bayrağı çekmesine izin verebilir. Şu kadar ki, izin alan kişi, her iki yılda bir, izin için gerekli şartların varlığını sürdürdüğünü ispatlamakla yükümlüdür.

Türk Bayrağı Çekme Hakkının Kullanılması

Gemi tasdiknamesi

TTK m. 943 uyarınca geminin Türk Bayrağı çekme hakkı, “gemi tasdiknamesi” ile ispat olunur. Gemi tasdiknamesi alınmadıkça bayrak çekme hakkı kullanılamaz.

Bayrak şahadetnamesi

Bazı hallerde gemi tasdiknamesi olmadan da geminin Türk Bayrağı çekebilmesi mümkündür. İstisnai haller şu şekildedir:

• TTK m. 944 hükmü uyarınca

  Türkiye dışında bulunan bir gemi Türk Bayrağını çekme hakkını elde ederse, geminin bulunduğu yerdeki Türk konsolosu tarafından Türk Bayrağını çekme hakkına dair verilecek “bayrak şahadetnamesi” gemi tasdiknamesi yerine geçer. Bayrak şahadetnamesi, düzenlendiği günden itibaren ancak bir yıl için geçerlidir; yolculuk, mücbir sebep yüzünden uzadığı takdirde bu süre de uzar.

• Türkiye’de yapılmış olup da 940’ıncı madde gereğince Türk Bayrağını çekme hakkına sahip bulunmayan gemilere Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından, teslim edilecekleri yere kadar geçerli olmak üzere bir bayrak şahadetnamesi verilebilir.

• Türk gemisi olmayan bir geminin ona Türk Bayrağı çekebilecek kişilere en az bir yıl süreyle kendi adlarına işletilmek üzere bırakılması halinde malikin rızası alınmış olmak, Türk mevzuatının kaptan ve gemi zabitleri hakkındaki hükümlerine uyulmak ve yabancı kanunda da bunu engelleyen bir hüküm bulunmamak şartıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından Türk Bayrağını çekme hakkına dair bayrak şahadetnamesi verilir.

Muaf Olma

TTK m. 945 hükmü uyarınca on sekiz gros tonilatodan küçük gemilerle, yatlar, denizci yetiştirme gemileri gibi sadece gezinti, spor, eğitim, öğretim ve bilim amaçlarına tahsis edilmiş gemiler; gemi tasdiknamesine ve bayrak şahadetnamesine ihtiyaç olmaksızın Türk Bayrağı çekebilirler.

Hukuki süreçleriniz ile ilgili bizlere danışmak isterseniz bu bağlantıya tıklayarak bizlere ulaşabilirsiniz.