Hepimizin günlük hayatta sıkça kullandığı özelleştirilmiş yolların ve köprülerin bir geçiş ücreti var. Bu ücret 3465 sayılı “Karayolları Genel Müdürlüğü Dışındaki Kuruluşların Erişme Kontrollü Karayolu (Otoyol) Yapımı, Bakımı ve İşletmesi İle Görevlendirilmesi Hakkında Kanun” un 7.maddesinde belirlenmiştir. Bu maddeye göre: Otoyol geçiş ücretleri tarifesi, görevli şirketin talebi, Karayolları Genel Müdürünün teklifi üzerine, Bakan onayı ile tespit edilir.

Geçiş İhlali Nedir?

Söz konusu otoyollardan geçmek için HGS (Hızlı Geçiş Sistemi) ve OGS (Otomatik Geçiş Sistemi) kullanılmakta.

İhlal (Kaçak Geçiş) durumunu doğuran başlıca teknik senaryolar ise şunlardır:

• Etiket Yokluğu veya Arızası: Araçta HGS etiketinin hiç bulunmaması veya etiketin fiziksel olarak hasar görmüş olması.   

• Yetersiz Bakiye: Sistemin etiketi okumasına rağmen, bağlı bulunan banka hesabında veya HGS bakiyesinde geçiş ücretini karşılayacak tutarın bulunmaması.   

• Metalik Cam Filmleri: Araç camlarında kullanılan metal içerikli güneş filmlerinin radyo dalgalarını bloke ederek etiketin okunmasını engellemesi.

• Montaj Hataları: Etiketin aynanın arkasındaki siyah noktalı alan (frit) yerine metalik kaplamalı alana yapıştırılması.

• Plaka Kirliliği ve Okuma Hataları: Etiketin okunamadığı durumlarda sistem ikincil yöntem olan Plaka Tanıma Sistemi’ne (PTS) başvurur. Ancak plakanın kirli, karlü veya standart dışı (vida, kaplama vb.) olması durumunda plaka da okunamazsa, süreç manuel incelemeye düşer veya doğrudan ihlal kaydı oluşur.

Bu sistemler herhangi bir gişe görevlisinin fiş kesmesi olmaksızın gerçekleştiği için sürücüler, yeterli bakiyelerinin olup olmadığını kontrol etmediklerinde kaçak geçiş yapabiliyorlar. Böyle bir durumda karayollarının bağlı olduğu işletmeler tarafından kendilerine ödeme ihtarı gönderilmekte.

Ödeme Ne Zaman ve Nasıl Yapılmalıdır?

Öncelikle cezanın haksız olduğunu düşünüyorsanız, HGS/OGS sistemlerinde yeterli bakiyenizin bulunduğunu gösteren yahut eksik bakiyelerinizin tamamlandığını gösteren belgeler ile yetkili mercilere başvurabilirsiniz. Geçiş ihlali hususunda net bir cezanız varsa, PTT Şubeleri üzerinden, bankanızın HGS uygulaması ya da e-Devlet üzerinden cezanızı öğrenebilir ve ödeyebilirsiniz.

Kaçak Geçiş Cezası

6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkındaki Kanun’un 30. maddesinde “Geçiş Ücreti Ödememe ve Güvenliğin İhlali” düzenlenmiştir. Bu maddeye göre:

(1) Genel Müdürlük işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Genel Müdürlük tarafından, geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin dört katı tutarında idari para cezası verilir. Bu maddenin yedinci fıkrasına tabi olmak üzere, ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beş gün içinde, idari para cezasının tebliğ edilip edilmediğine bakılmaksızın, geçiş ücreti ile birlikte geçiş ücretinin bir katının idari para cezası olarak ödenmesi halinde idari para cezası bir kat verilmiş sayılır ve bu ceza için ayrıca tebligat yapılmaz. 

(2) Erişme kontrolü uygulanan karayollarında kısıtlanan ve yasaklanan işler veya hareketleri yapanlar ve yaptıranlar ile koruma alanı içine giren hayvan sahiplerine Genel Müdürlükçe yetkilendirilen personel veya trafik polisi, trafik polisinin görev alanı dışında kalan yerlerde jandarma personeli tarafından beş yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu Kanunun 18 inci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca karayolları sınır çizgileri dâhilinde yasaklanan fiilleri işleyenler hakkında 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu hükümleri uygulanır. 

(3) Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen idari para cezaları ile geçiş ücretleri ve ikinci fıkrasında yer alan idari para cezaları tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir…

(4) Birinci fıkra uyarınca ödenmesi gereken idari para cezaları ile geçiş ücretleri ödenmeden, kabahatin işlendiği araçların fennî muayeneleri ile satış ve devirleri yapılmaz. Özellikle bu madde gereğince herhangi bir geçiş ihlali cezası olması durumunda üzerinize kayıtlı bulunan aracın satışını veya devrini yapamazsınız.

(5) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir. 5 Temmuz 2022 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7417 sayılı Kanun ile 15 günlük ödeme süresinin geçirilmesi durumunda doğrudan 4 katı ceza uygulamak yerine bir ara dönem ihdas edilmiştir.

(7) Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz. Bu maddeden de anlaşılacağı üzere eğer cezanızı on beş gün içinde öderseniz herhangi bir yaptırım uygulanmayacaktır. Fakat bu on beş günlük bekleme süresi yabancı plakalı araçlara uygulanmaz.

Ne Yapmalı?

Tarafınıza kaçak geçiş yaptığınızla ilgil bir bildirimde bulunulduğu zaman ilk yapılması gereken şey kontrol etmek. Eğer gerçekten ihlalli bir geçiş yaptıysanız bunun ödemelerini HGS hesabına bakiye yükleyerek yapmanız gerekir. Bunun için PTT HGS bakiye yükleme sayfasını kullanabilir ya da anlaşmalı bankaların internet şubelerinden yüklemenizi yapabilirsiniz. OGS ihlalli geçiş yüklemelerini ise PTT şubelerinden ve anlaşmalı bankaların internet bankacılığından gerçekleştirmeniz mümkündür. Eğer aklınızda hala soru işaretleri kalmış ise bu bağlantı üzerinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.